Değerli gençler. Sınav maratonu yeniden başlıyor. Birden fazla dersten onlarca konudan sorumlusunuz. Üstelik her ne kadar derslere katılsanız da bazı konuları hala anlamamış hissediyorsunuz. Belki öğretmene sormaya zamanın olmadı belki de tam odaklanarak dersleri dinleyemedin. Şimdi sınav haftası yaklaşmışken kaygı, belirsizlik ve isteksizlik yaşayabilirsin.
Herhangi bir konuyu anlamanın en iyi yolu o konuyu en iyi bilen birinden dinlemek ve aklındaki tüm soruları sorabilmektedir. Ancak sınıf ortamında bu çok mümkün olmayabiliyor. Ayrıca geçmiş yıllara dair öğrenme eksikliğin de varsa bu eksiklerini ders içinde tamamlaman da mümkün değil. Bu durum çalışmak istesen bile sonuç almanı engelliyor ve motivasyonunu giderek düşürüyor.
İşte tam bu noktada yapay zeka araçları senin sorununa çözüm olabilir. Öğrenmek istediğin herhangi bir konuyu etkili bir şekilde sorarak ve gerekli kaynakları yükleyerek kısa sürede ve derinlemesine öğrenme imkanına sahipsin. Ancak çoğu öğrenci bu yapay zeka araçlarını bilmiyor, bilenler ise doğru promtlaar kuramadığı için yeterli verimi alamıyor. İşte bu yazıda yapay zeka araçları ile ilgili kısa bir tanıtım bulacaksın. 3 faklı yapay zeka aracı anlatacağız. Bunlardan ilki Chat GBT, ikincisi Gemini ve son olarak (en çok bunu beğeneceksin) NotebookLM uygulamalarını anlatacağız.
Chat GBT
En popüler metin tabanlı yapay zeka uygulamalarının başında geliyor. Metin tabanlı olması sözel derslerde ve sözel yönergelere etkili cevaplar vermesine olanak sağlıyor. Bu uygulama ile ilgili bilinmesi gereken en temel prensip Verilen bir metinden sonra gelmesi en olası kelimeyi (veya kelime parçasını) tahmin etmektir. Yani siz Chat GBT’ye bir soru sorduğunuzda ve ya bir metin verdiğinizde o geri planda şunu yapar: “Bu cümleden sonra genellikle ne gelir?”, “Bu kavram, hangi kavramlarla birlikte kullanılır?”, “Bu soru tipine genelde nasıl cevap verilir?”
Görüldüğü gibi Chat GBT düşünmez, akıl yürütmez ve biz insanlar gibi anlamaz. Sadece kelime benzerliklerini bir örüntüde size sunar. Bu nedenle Chat GBT herhangi bir konuyla ilgili anlatım zenginliğine erişmek için ideal kaynaktır. Bir öğretmen değil, akıllı bir kaynaktır. Bu kaynağa yönelteceğin sorular ise alacağınız çıktı üzerine oldukça belirleyicidir.
Örneğin şu Chat GBP için oldukça yüzeysel bir promttur: “Fotosentezi anlat.” Bu ifade Chat GBT’nin muğlak cevap vermesine, klasik anlatımları önünüze getirmesine neden olur.
Doğru ifade ise şudur: “9. sınıf biyoloji düzeyinde, ezberden kaçınarak fotosentezin amacını ve neden gerekli olduğunu açıklar mısın?”
İyi bir soru genellikle şu 4 parçayı içerir:
- Seviye belirt
- (9. sınıf, TYT, AYT, tekrar, özet vb.)
- Konuyu söyle
- (tam ve açık isimle)
- İhtiyacını net şekilde ifade et
- (özet, örnek, adım adım çözüm, karşılaştırma)
- Sınırlarını netleştir.
- (kısa olsun, formüllü olsun, tabloyla olsun vb.)
Chat GBT’ye “anlat” demek yetmez. Nasıl anlatacağını, kime anlatacağını da tarif etmen gerekir. Herhangi bir yeri anlamadıysan nereyi anlamadığını iyi ifade etmen gerekir. Örneğin kimya dersinde “Molekül nedir?” diye bir soru sorduğunda “İki ya da daha fazla atomun kimyasal bağlarla bir araya gelerek oluşturduğu maddenin en küçük birimidir” diye bir ifadeyle karşılaştığında hemen burada “kimyasal bağ” ifadesine takılıp burayı açıklatman gerekir. Soruyu şöyle sorabilirsin. “Kimyasal bağ kavramını duyduğumda hiç bir şey anlamıyorum. İki atom birbirine nasıl bağlanabilir? Bunu birbine bağlayan nedir? Neden atomlar birbirine bağlanır? Neden bazı atomlar birbirine bağlanırken bazıları bağlanmaz? Bunu bir lise öğrencisinin anlayacağı sadelikte ve açıklıkta anlat. Teknik kavramlardan olabildiğince kaçın. Örnekleyici açıklama yap” Bu açıklamadan sonra muhtemelen kararlı atomlar ve kararsız atomlar meselesine gelecektir. Burada da kararlı ve kararsız kavramını neden sorularıyla açıklamasını isteyerek hem kavram bilgini geliştirirsin hem de bu kavramları çeşitli bağlamlarla öğrenmiş olursun.
Burada en büyük zenginlik derste soramayacağın kadar basit kavramları Chat GBT’ye sorabilmendir. Örneğin yukarıdaki “kimyasal bağ” kavramını ders öğretmenine soramayabilirsin. Utanabilirsin, gereksiz bulursun, sınıf arkadaşlarından çekinirsin, sorunun saçma geleceğinden endişe edersin. Ama Chat GBT’ye karşı herhangi bir utanç hissetmene gerek yok. Dilediğini dilediğin şekilde sorup olası cevapları alabilirsin.
Google GEMINI
Gemini de Chat CBT’ye benzer bir yapay zeka uygulamasıdır. Ancak temel fark daha çok veriyle çalışması, daha zengin bir kaynak taraması yapması ve görselleri, tabloları, grafikleri de analiz edebilmesidir. Üstelik görsel üretme programı ile en soyut konular somutlaştırmanda yardımcı olabilir. Özellikle görsel soruların yaygın olduğu matematik ve geometri derslerinde yardımcı olabilecek bir asistandır. Gemini, Chat GBT’den en güçlü yanı herhangi bir çıktığı sana konuyu öğretecek şekilde sunar. Chat GBP biraz daha sözlük, ansiklopedi gibi davranırken, Gemini ise senin o konuyu veya kavramı nasıl analayacağın üzerine metaforlar, somut örnekler, gerçek yaşamdan alıntılar getirerek çıktıyı üretir. Dolayısıyla ders çalışma asistanı olarak oldukça kullanışlı bir uygulamadır. Yukarda promt hazırlama ile belirtlen kriterler bunun için de geçerlidir.
Gemini’den en iyi cevabı almak için bir “fısıldama” sanatı vardır. İşte daha iyi sonuçlar alman için ipuçları:
- Net ve Belirgin Ol: “Bana yardım et” yerine “9. sınıf coğrafya sınavı için bir çalışma planı hazırla” demelisin.
- Rol Ver: Ona bir kimlik yükle. “Bir tarih öğretmeni gibi davran ve bana İstanbul’un Fethi’ni anlat,” dersen çok daha etkili sonuçlar alırsın.
- Adım Adım İlerle: Eğer bir matematik sorusunu anlamadıysan, “Bunu adım adım, her aşamayı açıklayarak çöz,” diyebilirsin.
NotebookLM
Ve işte yapay zekayla ders çalışmanın en keyifli ve en verimli yollarından bir tanesi NotebookLM. Diğer yapay zeka uygulamalarına göre bu uygulamanın amacı oldukça özel. NotebookLM sizin verdiğiniz kaynakları temel alarak bu kaynaklarda yer alan bilgileri kullanarak kısa sürede öğrenmeniz için vide, sesli özet, slayt, infografik, test, soru kartları, zihin haritası oluşturur. Yüzlerce sayfa kaynağı monoton bir şekilde okumak yerine bu araçlar sayesinde konunun ana omurgasını ve kritik kavramları çok keyifli bir şekilde öğrenebilirsin.
İşte size örnek bir uygulama. Bildiğiniz gibi Milli Eğitim Bakanlığı ders kitaplara www.tymm.meb.gov.tr adresinden ulaşabiliyorsunuz. Burada istediğiniz kitabı indirip öğrenmek istediğiniz konuyla ilgili sayfaları ayıklayabilirsiniz. Ayıklanan bu sayfaları pdf olarak kaydederek https://notebooklm.google.com sayfasını açtığınızda açılır ekrana yükleyebilirsiniz. Bundan sonrası ise NotebookLM’e ait. İster video oluştur, ister podcast tasarla, ister soru kartları oluşturarak bilgini ölç, istersen sunularla bilgilerini tazele. Eğer bunlar yetmez ise sohbet ekranından konuyla ilgili soru-cevap yapıp konuyu daha iyi kavrayabilirsin.
Bu bağlantı linkinde sizler için örnek bir uygulama tasarlanmıştır. 9. Sınıf Biyoloji dersinde 1. temanın 5. alt başlığı olan Biyolojik Çeşitlilik konusu yalnızca MEB kitabındaki ilgili sayfa kaynak gösterilerek hazırlanmıştır. Hazırlanan içerikleri inceleyebilirsiniz.
Sonuç
21. yüzyılda artık herhangi bir konuyu öğrenmek için kaynak sorunumuz yok. Şimdi ihtiyacımız olan şey ise neye ihtiyacımız olduğunu bilmek ve bunu etkili bir şekilde sorabilmek. Önceki yüzyıllarda bilgi sahibi olmak sizi bir adım öne çıkarırken şimdi ise soru sorma becerisi sizi ileri taşıyacaktır. Bunun için zihninizi iyi tanımalı, nerede neyi anlamadığınızı bulabilmeli ve nasıl düşündüğünüzü kavramalısınız. Kısaca yüzyıllarca boyunca insanların elindeki araçlar değişse bile bizi aydınlatan yegane unsur değişmiyor: “Kendimizi tanımak”
Beykoz Anadolu İmam Hatip Lisesi 
Yorum bırakın