2026 yılında birçok program kapandı, birçoğunun kontenjanı da daraltıldı. Aynı zamanda 2025 yılına göre aynı puanda farklı sıralamalar oluştu; bazı aralıklarda ciddi yığılmalar var. Bu durum, tercih dönemine hazırlanan öğrencileri haklı olarak tereddüde düşürüyor.
Ancak bu tereddütle birlikte yanlış bir bilgi de yayılıyor: “Yığılmalar yerleşme sırasını değiştirir.” Hayır. Yerleşme sırasındaki değişim, yığılmaya değil, kontenjan değişimine bağlıdır. Bir aralıkta ne kadar öğrenci olduğu değil, o aralıkta ne kadar kontenjan kaldığı/kalktığı belirleyicidir.
Piyasadaki Yanlış Bakış Açısı: Bölüm Bazlı Değerlendirme
Kontenjan değişimleri konuşulurken genellikle “şu bölüm kaç kişi daha az alacak” diye bölüm bazlı bir bakış açısı kullanılıyor. Bu yaklaşım eksik ve işlevsizdir. Çünkü bir öğrencinin yerleşme sırasını etkileyen şey, tek bir bölümün kontenjanı değil, kendi başarı sırasının altındaki/çevresindeki tüm programların toplam kontenjan hareketidir.
Doğru soru şudur: “Benim başarı sıram civarında (ör. ilk 100 bin, ilk 300 bin) toplamda ne kadarlık bir kontenjan kayboldu?”
Bu yazıda, SAY, EA, SÖZ, DİL puan türleri ve TYT (önlisans) için başarı sırası aralıklarına göre kaç kontenjanın program kapanması nedeniyle, kaç kontenjanın ise mevcut programların daraltılması nedeniyle kaybolduğunu; ikisinin toplamının o aralıkta ne anlama geldiğini göreceksiniz.
Yöntem: Bir Örnekle
Sayısal alanda ilk 100 bin sırada olan programlarda:
- Program kapatılması nedeniyle 1.490 kişilik kontenjan kayboldu,
- Kapanmayan ama daraltılan programlarda ise 1.633 kişilik kontenjan kayboldu.
Toplamda ilk 100 bin sırada 3.123 kişilik bir daralma var. Bunun anlamı: diğer tüm değişkenler (tercih tercihleri, net dağılımı vb.) sabit kalsa bile, geçen yıl 100 bininci sırada yerleşen bir öğrenci, bu yıl yaklaşık 97 bininci sırada yerleşen bir öğrencinin konumuna gelmiş olabilir. Yani sıra sabit kalsa da program değişebilir, yer sabit kalmaz.
Aşağıda bu mantığı dört lisans puan türü ve TYT için, tüm aralıklarda uyguluyoruz.
SAYISAL (SAY)
| Aralık | Kapanan Kontenjan | Daraltılan Kontenjan | Toplam Daralma |
|---|---|---|---|
| İlk 20K | 53 | 131 | 184 |
| İlk 40K | 137 | 676 | 813 |
| İlk 60K | 652 | 935 | 1.587 |
| İlk 80K | 1.023 | 1.286 | 2.309 |
| İlk 100K | 1.490 | 1.633 | 3.123 |
| İlk 150K | 1.826 | 2.407 | 4.233 |
| İlk 200K | 2.011 | 2.850 | 4.861 |
| İlk 300K | 3.498 | 4.131 | 7.629 |
| İlk 400K | 3.639 | 4.980 | 8.619 |
| İlk 500K | 3.696 | 5.251 | 8.947 |
| İlk 750K | 3.910 | 5.385 | 9.295 |
| İlk 1000K | 4.315 | 5.466 | 9.781 |
| İlk 1500K | 6.298 | 5.499 | 11.797 |
Sayısal’da daralma, ilk 300 bine kadar nispeten ölçülüyken (yaklaşık 7.600 kişi), 300 binden sonra artış hızını korumaya devam ediyor. En büyük tekil sıçrama ise en üst bantta: 1000K’dan 1500K’ya geçerken kapanan kontenjan sayısı 4.315’ten 6.298’e çıkıyor — yani Sayısal’da en yoğun program kapanması hareketi 1 milyon – 1,5 milyon sıra bandında yaşanmış. Kontenjan daraltma (Değişim) tarafı ise tüm bantlarda daha düzenli ve kademeli bir artış gösteriyor.
Pratik sonuç: Sayısal’da 100 bin sırasındaki bir öğrenci ~97 bin, 500 bin sırasındaki bir öğrenci ise (8.947 kişilik toplam daralma nedeniyle) yaklaşık 491 bin civarı bir konuma denk gelebilir — yani sıra numarası aynı kalsa da, geçen yıl o sırayla girilebilen programa artık girilemeyebilir.
EŞİT AĞIRLIK (EA)
| Aralık | Kapanan Kontenjan | Daraltılan Kontenjan | Toplam Daralma |
|---|---|---|---|
| İlk 20K | 0 | 245 | 245 |
| İlk 40K | 19 | 286 | 305 |
| İlk 60K | 30 | 311 | 341 |
| İlk 80K | 39 | 439 | 478 |
| İlk 100K | 102 | 575 | 677 |
| İlk 150K | 483 | 1.000 | 1.483 |
| İlk 200K | 523 | 1.287 | 1.810 |
| İlk 300K | 913 | 1.674 | 2.587 |
| İlk 400K | 1.264 | 2.014 | 3.278 |
| İlk 500K | 1.730 | 2.313 | 4.043 |
| İlk 750K | 2.927 | 3.106 | 6.033 |
| İlk 1000K | 4.488 | 3.498 | 7.986 |
| İlk 1500K | 9.049 | 3.551 | 12.600 |
EA, dört puan türü arasında toplamda en çok daralan alan (12.600 kontenjan). Dikkat çeken nokta, ilk 100 bine kadar daralmanın oldukça sınırlı kalması (677 kişi) — yani üst sıralardaki EA öğrencisi bu yıl görece az etkileniyor. Ama 750 bin sınırından sonra tablo tamamen değişiyor: 1000K’da kapanan kontenjan 4.488’e, 1500K’da ise 9.049’a fırlıyor. Bu, EA’daki daralmanın esas olarak orta-alt sıralarda yoğunlaştığı, özellikle program kapanmalarının 1 milyon sırasından sonra hızlandığı anlamına geliyor.
Pratik sonuç: EA’da üst sıralardaki (ör. ilk 100K) bir öğrenci bu yıl görece rahat, ama 750K-1500K aralığındaki bir öğrenci için gerçek sıra kayması çok daha büyük olabilir — çünkü kaybolan kontenjan sayısı bu bantta katlanarak artıyor.
SÖZEL (SÖZ)
| Aralık | Kapanan Kontenjan | Daraltılan Kontenjan | Toplam Daralma |
|---|---|---|---|
| İlk 20K | 28 | 486 | 514 |
| İlk 40K | 37 | 734 | 771 |
| İlk 60K | 103 | 956 | 1.059 |
| İlk 80K | 107 | 1.156 | 1.263 |
| İlk 100K | 167 | 1.277 | 1.444 |
| İlk 150K | 167 | 1.714 | 1.881 |
| İlk 200K | 167 | 1.944 | 2.111 |
| İlk 300K | 348 | 2.300 | 2.648 |
| İlk 400K | 436 | 2.356 | 2.792 |
| İlk 500K | 468 | 2.439 | 2.907 |
| İlk 750K | 763 | 2.544 | 3.307 |
| İlk 1000K | 1.171 | 3.724 | 4.895 |
| İlk 1500K | 2.352 | 3.698 | 6.050 |
Sözel’de tablo, diğer alanlardan farklı bir karakter gösteriyor: kapanan program sayısı görece düşük kalırken (1500K’da bile toplamda 2.352), asıl daralma neredeyse tamamen mevcut programların kontenjan kısması üzerinden geliyor (aynı bantta 3.698). Yani Sözel’de programlar kapanmıyor ama küçülüyor. Bu da öğrenci için farklı bir sonuç doğurur: alternatif program sayısı azalmıyor, ama her programa giriş daha zorlaşıyor.
Pratik sonuç: Sözel’de ilk 100 bindeki bir öğrenci için toplam daralma 1.444 kişi — yani geçen yıl 100 bininci sırada giren biri bu yıl yaklaşık 98,5 bininci sıradaki bir öğrencinin konumuna gelmiş olabilir.
DİL
| Aralık | Kapanan Kontenjan | Daraltılan Kontenjan | Toplam Daralma |
|---|---|---|---|
| İlk 20K | 60 | 771 | 831 |
| İlk 40K | 146 | 1.448 | 1.594 |
| İlk 60K | 293 | 1.734 | 2.027 |
| İlk 80K | 294 | 1.791 | 2.085 |
| İlk 100K | 294 | 1.805 | 2.099 |
| İlk 150K | 456 | 1.824 | 2.280 |
| İlk 200K | 456 | 1.824 | 2.280 |
| İlk 300K | 456 | 1.824 | 2.280 |
| İlk 400K | 456 | 1.824 | 2.280 |
| İlk 500K | 456 | 1.824 | 2.280 |
| İlk 750K | 456 | 1.824 | 2.280 |
| İlk 1000K | 456 | 1.824 | 2.280 |
| İlk 1500K | 485 | 1.824 | 2.309 |
DİL, dört puan türü arasında toplamda en az etkilenen alan (2.309 kontenjan) — ama asıl önemli olan, bu daralmanın nerede toplandığı. Tablo 150 bin sırasından sonra tamamen düzleşiyor; yani DİL’deki tüm önemli kontenjan hareketi (kapanma da, daraltma da) ilk 150 bin sıra içinde gerçekleşmiş durumda. 150 bin sırasından sonraki DİL öğrencisi için pratikte neredeyse hiçbir ek daralma yok.
Pratik sonuç: DİL’de üst-orta sıralardaki (ilk 150K) bir öğrenci ciddi bir sıra kayması riskiyle karşı karşıyayken, 150 bin sırasının altındaki bir DİL öğrencisi için bu yılki tabloda ekstra bir risk görünmüyor.
ÖNLİSANS (TYT)
TYT ile yerleşilen önlisans (2 yıllık) programlarında aralıklar diğer dört puan türünden farklı ve daha geniş belirlendiği için (100K’dan 2.500K’ya kadar), tabloyu ayrı ele almak gerekiyor. Burada “Toplam” sütunu, Kapanan ile Değişen’in cebirsel toplamıdır (mutlak değer toplamı değil) — çünkü TYT’de bazı bantlarda Değişen değeri pozitif, yani kontenjan artışı yönünde çıkabiliyor.
| Aralık | Kapanan | Değişen | Toplam |
|---|---|---|---|
| İlk 100K | 0 | 5 | 5 |
| İlk 150K | -4 | 3 | -1 |
| İlk 200K | -6 | -17 | -23 |
| İlk 250K | -22 | -38 | -60 |
| İlk 300K | -54 | -79 | -133 |
| İlk 400K | -191 | -379 | -570 |
| İlk 500K | -544 | -794 | -1.338 |
| İlk 600K | -947 | -1.319 | -2.266 |
| İlk 700K | -1.272 | -1.561 | -2.833 |
| İlk 800K | -1.715 | -1.733 | -3.448 |
| İlk 900K | -1.935 | -2.006 | -3.941 |
| İlk 1000K | -2.349 | -2.531 | -4.880 |
| İlk 1250K | -3.428 | -2.740 | -6.168 |
| İlk 1500K | -5.152 | -2.908 | -8.060 |
| İlk 2000K | -6.516 | -2.893 | -9.409 |
| İlk 2500K | -8.822 | -3.398 | -12.220 |
Dikkat çeken ilk nokta: TYT’de ilk 100 binlik dilimde durum diğer dört puan türünün tam tersi — burada kontenjan daralmamış, +5 kişilik hafif bir artış olmuş. Yani TYT’de en üst sıralardaki öğrenci için bu yıl herhangi bir olumsuz baskı yok, hatta çok küçük bir rahatlama var.
Ama 150 bin sırasından itibaren tablo hızla diğer puan türleriyle aynı yöne dönüyor ve büyüklük giderek katlanıyor: 500 binde toplam daralma 1.338 iken, 1 milyonda 4.880’e, 2,5 milyonda ise 12.220’ye ulaşıyor. Özellikle 1250K’dan sonra (Kapanan sütunu 3.428’den 5.152’ye, sonra 6.516’ya, sonra 8.822’ye sıçrıyor) TYT’de program kapanmaları hızla artıyor — bu, önlisans tarafında alt sıralara doğru gidildikçe kapanan program sayısının kontenjan kısıtlamasından daha belirleyici hale geldiğini gösteriyor.
Pratik sonuç: TYT’de 1 milyon sırasında yerleşen bir öğrenci, geçtiğimiz yıla göre (4.880 kişilik toplam daralma nedeniyle) yaklaşık 995 bininci sıradaki bir öğrencinin konumuna denk gelebilir. 2,5 milyon sırasındaki bir öğrenci içinse bu fark 12.220 kişiye kadar çıkıyor — yani TYT’nin alt sıralarında yığılma hissi ne kadar yoğun olursa olsun, asıl belirleyici olan buradaki kontenjan kaybının büyüklüğüdür.
Özetle Puan Türleri Arası Karşılaştırma
| Puan Türü | Toplam Daralan Kontenjan | Daralmanın Yoğunlaştığı Bant |
|---|---|---|
| EA | 12.600 | Orta-alt sıralar (750K-1500K) |
| SAY | 11.797 | Üst-orta sıralar (1000K-1500K) |
| SÖZ | 6.050 | Kademeli, tüm aralıklara yayılı |
| DİL | 2.309 | Üst-orta sıralar (ilk 150K), sonrası sabit |
| TYT | 12.220 | Alt sıralar (1250K sonrası hızlanıyor); ilk 100K’da hafif artış var |
Sonuç: Tercihini Bölüme Değil, Aralığa Göre Yap
Bir bölümün kontenjanının artıp azaldığına bakarak karar vermek, resmin çok küçük bir parçasını görmek demektir. Asıl bakman gereken, kendi başarı sıranın bulunduğu bandın toplamda ne kadar daraldığıdır. Çünkü seni etkileyen, tek bir programın kaderi değil, o bandaki tüm programların toplam kontenjan hareketidir.
Kısacası: yığılma seni yanıltmasın, kontenjan tablosuna bak. Sıra numaran aynı kalsa bile, yer numaran değişmiş olabilir.
Beykoz Anadolu İmam Hatip Lisesi 
Yorum bırakın